Tuna Şanlı

Süper Güçler mezarlığı…

Afganistan ve Pakistan’a gittiğim 7 seyahatte pek çok olaya tanık oldum, öyküler ve maceralar dinledim, sokaktaki insanından üniversitedeki uzmanına gazetecisine kadar pek çok kişi ile konuştum. Bunların üzerine bu stratejik ülkenin son 200 yıllık tarihini de ekleyince Güney Asya’nın bu stratejik ülkesi için bundan daha net ve kısa tanım olamaz herhalde bahtı kara Afganistan için… Süper güçler mezarlığı… (Aslında tarihini okuyunca gerçekten de Afganistan’ın mı bahtı kara yoksa onu işgal etmeye gelenlerin mi acaba diye soruyor insan kendi kendine… Tabi askeri sonuçlara bakarak yapılan esprili bir yorum bu sadece. Gerçek yorum ise Büyük Afgan halkının 200 yıldır savaşların, güç ve paylaşım mücadelelerinin arasında, istikrarsızlığın gölgesinde, karanlığın ortasında verdiği hayatta kalma mücadelesi ile Büyük sıfatını ne kadar çok hakettiği gerçeği…)

Tarihini birkaç kelime ile özetlemek gerekirse…

Büyük Oyun…

Büyük Britanya İmparatorluğu ile Çarlık Rusyası’nın 19’uncu yüzyılın ortalarından 20’nci yüzyılın başına kadar süren ve sonraları “Büyük Oyun” ismi verilecek olan uzun, büyük stratejik savaşın kazananı olmadı. Dönemin iki süper gücünün Orta Asya’yı ele geçirme çabası, Afganistan’da son buldu ve iki imparatorluğun da hayalleri Afganistan’ın kayalık yapısına gömüldü. Çarlık Rusyası ve Büyük Britanya güç kaybetti, küresel güç mücadelesi Ortadoğu’ya kaydı…

Sovyet işgali…

Sovyetler Birliği(SSCB) Afganistan’ı Aralık 1979’da işgal etti. SSCB için Basra Körfezi ve Hint Okyanusu’na ulaşan bir yoldu Afganistan. O yolu ele geçirirse kaybetmek üzere olduğu Soğuk Savaş’ı lehine çevirme ihtimali doğacaktı, ama olmadı. Bir Süper Güce daha mezar oldu…

ABD ve NATO Operasonu…

Amerika Birleşik Devletleri’nin New York kentindeki Dünya Ticaret Merkezi ve başkent Washington DC’nin hemen yanıbaşında Virginia’daki Savunma Bakanlığı’na (Pentagon) 11 Eylül 2001’de terör saldırıları düzenlendi. NATO tarihinde ilk ve son kez 5’inci maddeyi* hayata geçirdi. ABD’nin bombardımanı sonucu Taliban 1 ayda devrildi ve NATO, Uluslararası Güvenlik ve Destek Gücü ISAF adı altında ülkeye girdi. Açıklanan amaç Afganistan’ı kendi güvenliğini kendi sağlayan, üreten, müreffeh, terörden arındırılmış bir ülke yapmaktı… Bahtı kara Afganistan’ı… Aradan 18 yıl geçti, NATO’nun operasyon ismi dışında değişen olmadı… Kararlı Destek Misyonu adı altında Afganistan’daki varlığını sürdüren ittifakın terörle savaşı ABD öncülüğünde devam ediyor…. Afganistan bataklığında bir Süper Güç daha debeleniyor…

Tuna Şanlı Aralık 2009